Sesli dinle

Sam Altman ve Peter Thiel gibi yatırımcılar şirketin bunu başarabileceğini düşünüyor ancak tarihsel olarak bunun olasılığı pek yüksek değil.

Çalışan bir nükleer füzyon reaktörü inşa etmek, ITER projesinde gördüğümüz gibi, birçok zengin ülke için bile büyük bir zorluk olmaya devam ediyor. Ancak Helion adlı özel bir girişim, diğer reaktörlerden farklı bir yaklaşım benimseyerek 2028'e kadar bir reaktör inşa edip enerji üretmeye başlayabileceğini düşünüyor.

2013 yılında kurulan Helion, Sam Altman ve Peter Thiel gibi milyarderlerin desteklediği 425 milyon dolarlık bir finansman turuyla dikkat çekti. Şirket, şimdiye kadar 1 milyar dolardan fazla yatırım aldı ve değeri 5,4 milyar dolara ulaştı.

Hidrojen atomlarını birleştirerek helyum üreten nükleer füzyon, yeşil enerji için büyük bir umut olarak görülüyor. Karbon salınımına neden olmaz ve mevcut nükleer santrallerin aksine uzun vadeli radyoaktif atık üretmez. Ayrıca, füzyon reaktörleri küçük bir şehri besleyecek kadar elektrik üretebilir.

Ancak, şimdiye kadar tükettiğinden daha fazla enerji üreten sürekli bir füzyon reaksiyonu gerçekleştirilemedi. En büyük proje olan ITER'in (Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör) maliyetinin 22 milyar doları bulması bekleniyor ve en erken 2034'te devreye girmesi öngörülüyor. Üstelik, henüz sürekli bir reaksiyon üretmeyi başaramadı. Şu ana kadar kaydedilen en uzun füzyon reaksiyonu, Çin'deki EAST reaktörü tarafından gerçekleştirilen ve 1.066 saniye (17 dakika 43 saniye) süren denemedir.

Peki, Helion nasıl başarılı olmayı planlıyor? Çoğu deneysel reaktör, plazmayı sıkıştırmak ve bir füzyon reaksiyonunu başlatacak kadar ısıtmak için manyetik veya eylemsiz hapsedme yöntemlerini kullanır. Bu süreç başarıya ulaştığında, füzyonla üretilen ısı, elektrik üretmek için bir buhar türbinine güç sağlar.

Helion, geleneksel buhar türbini sistemini devre dışı bırakarak farklı bir yaklaşım benimsiyor. Yakıt olarak kullanılan döteryum ve helyum-3, kum saati şeklindeki reaktörün her iki ucuna enjekte ediliyor ve ardından plazma oluşturmak için ısıtılıyor. Mıknatıslar, plazmayı simit şeklinde şekillendirerek onları saatte 1 milyon mile (yaklaşık 1,6 milyon km) varan hızlarda birbirine doğru hızlandırıyor. Plazmalar, reaktörün dar orta bölgesinde çarpışıyor ve burada bulunan güçlü mıknatıslar tarafından daha da sıkıştırılıyor. Bu süreç, sıcaklığın 100 milyon santigrat dereceye ulaşmasını sağlayarak füzyon reaksiyonunu başlatıyor.

Helion'un web sitesinde bu süreç şöyle açıklanıyor: "Plazma genişledikçe, makinenin mıknatıslarından gelen manyetik alanı geri iter. Faraday Yasası'na göre, bu alan değişimi bir elektrik akımı oluşturur. Böylece, akım doğrudan elektrik olarak geri alınarak Helion'un füzyon jeneratörünün geleneksel buhar döngüsüne ihtiyaç duymadan enerji üretmesini sağlar."

Bu sistem, geleneksel buhar türbinlerine kıyasla daha basit ve potansiyel olarak daha verimli bir çözüm sunuyor. Ancak, şirket füzyonu gerçekleştirmek için gerekli yüksek darbe oranlarına ulaşmış olsa da, bunu şimdiye kadar yalnızca küçük ölçekte başarabildi. CEO David Kirtley, TechCrunch'a verdiği röportajda "Milyonlarca amperlik büyük darbe güçlerinde yüksek tekrar oranlarına ulaşmak, ciddi mühendislik zorlukları barındırıyor" dedi.

Bu sorun, tüm füzyon reaktörleri için geçerli. Füzyon, büyük miktarda enerjiyi tek seferde açığa çıkarır ve şimdiye kadar hiç kimse bu enerjiyi istikrarlı ve kontrollü bir şekilde yönetmeyi başaramadı. Helion, daha basit sisteminin bu sorunu aşmaya yardımcı olacağını düşünüyor, ancak bunu ne deneysel ne de ticari ölçekte kanıtlayabildi. Yine de şirket, yedinci nesil reaktörü Polaris'in artık "çalışır durumda" olduğunu belirtiyor, ancak bugüne kadar herhangi bir somut sonuç paylaşmaktan kaçındı.

---

---